wachtpost Woudsend
 
hotel Reitsma
 
Uit "De Nieuwe Sneeker Courant" van 31 oktober 1914: “Woudsend 28 October. Ook onze plaats heeft thans een bezetting. Gister zijn hier bij den logementhouder Reitsma ingekwartierd soldaten onder leiding van sergeant Schuurmans. Dit bleek noodzakelijk te zijn om de doorvaart en de weg te bewaken, ter voorkoming van ontvluchting van Belgische soldaten geïnterneerd in Gaasterland. Herhaaldelijk kwamen ze in onze plaats”.
 
In Hotel Reitsma (nu grandcafé De Watersport) bij de brug in het centrum van Woudsend werden 16 Nederlandse militairen ingekwartierd. Eén daarvan is Sjoerd van der Werf. Hij schrijft op 31 december 1914 een uitgebreid relaas over zijn verblijf in Woudsend aan zijn broer en dochter.
 
Dank zij Sjoukje Pruiksma te Marssum kunnen we van de inhoud van een brief van Sjoerd kennisnemen omdat zij zo vriendelijk was deze voor mij over te schrijven. Sjoerd – zie foto – is een ver familielid van Sjoukje en zij bewaart een brief van 31 december 1914 die Sjoerd vanuit Woudsend stuurde aan zijn Geachte Broeder en Dochter. Hier volgt de ongecorrigeerde tekst:
 
Ik laat u weten dat wij allen hier nog goed gezond zijn en hoop ook dat gij deze zoo moogt ontvangen. En hartelijk dank voor de felicitatie en hoop dat gij er nog lang getuige van moogt zijn. (Vermoedelijk is Sjoerd pas jarig geweest) Wij hopen ook dat u en uw dochter weer een gezegend nieuwjaar mogen hebben want dat kan
het ene jaar of het andere jaar nog wat schelen het schip kan soms zoo vreemd heen en weer slingeren is niet. maar we zullen het beste maar hopen. Want wie had ooit over de verschrikkelijke oorlog gedroomt en waar zal het einde zijn. Wij moeten het maar weer afwachten, Er is maar een die het bestuurt. En die zal beslissen.
Het gaat tot nu toe best met ons vaderland is niet en ik kan het hier nog wel uit houden. Wij hebben het hier niet zoo druk eenmaal in de week de wacht aan de brug en eenmaal patroulie lopen langs het vaarwater de Ee en de Rakken. Wij zijn hier met 16 man allen bij Reitsma ingekwartiert en wij hebben het hier beslist best hoor dat ik begin hier knap te groeien. We zijn hier met ons 6 als arbeiders en de anderen zijn allemaal dikke boeren en die laten nog weleens een daghuur verdienen. want op wacht willen ze niet en dan weet u het wel. dat ik heb ‘s mans wel een 2, 3, 4, 5 gld extra dat is mooi is niet. en dan mijn traktement van 160. dat dan heb ik zakgeld genoeg.
Sjoerd de Vries
 
En de vrouw krijgt 140 per dag (Zal wel per maand bedoeld zijn) dat dan zijn wij best tevreden. dat ik heb het op heden best wintergeld. maar de eerste 13 weken kon ik er niet mee uit toen hebben we 36 gld erbij ingeschoten maar affein die zijn weer achter de rug. (Sjoerd was voor Woudsend in Sneek gelegerd. In Woudsend nam hij graag diensten over van de “dikke boeren”).
 
Maar het is wat zoo oud nog soldaat te zijn en dan een zoon van 12 jaar naast u op de brug oppast dan lachen ze er wel eens om. (Ik meen hieruit te kunnen concluderen dat Sjoerd’s gezin in Woudsend woonde en zijn oudste zoon zijn vader gezelschap hield als deze in vol ornaat op de brug de wacht hield). Er zijn op heden nog goed 3 duizend Belgen in Gaasterland waar wij nog steeds op passen moeten wij hebben 4 man ingerekend. een lag op de rug in een auto maar ik en mijn maat hebben hem eruit gehaald en toen was de plezier met hun uit.
 
Wat heeft het deze week gestormt is niet. Ik ben driemaal uit mijn schilderhok gevlogen want ik vertrouwde het niet meer en met een vlaag ondersteboven. (ging het wachthuisje of Sjoerd zelf onderuit?) 58 watermolen zijn er die nacht in Friesland afgebrand. en hoeveel dakpannen er niet zijn gesneuveld komt niet zoo nou en verscheidene polders zijn ondergelopen het dorp Heeg waren bij de hondert schapen verdronken.
 
Nu ik geloof dat wij in Woudsend wel met dominee v. Leeuwen in genomen zijn. (de nieuwe Gereformeerde voorganger) Zij konden wel minder uitgezocht hebben. Oberman (de vorige predikant) heeft zijn ontslag aangevraagd hebben ze mij verteld wat ook maar een geluk is voor die arme gemeente want beter waard hij doch nooit meer. De houtmolen gaat eerdaags hier ook vertrekken daar komen nieuwe woonhuizen te staan. (Dit moet de verdwenen houtmolen “De Hoop”
betreffen, waar Schilstra later varkensstallen en een dubbele woning neerzette) Nu ik weet niet als mijn vrouw ook nog wat weet maar mijn nieuws is op. Zijt van mij gegroet en schrijf gauw terug. Als u weer schrijft behoeft u geen postzegel er op te doen hoor “Militair” (Post van en aan militairen genoot portvrijdom; de brief is ondertekend met Sjoerd v.d. Werf).
 
artikel geschreven door de oud Woudsender Jan J. de Vries en gepubliceerd in dorpskrant De Driuwpôlle van maart 2005
foto's en artikel beschikbaar gesteld door Historische Kring Woudsend